جهش بزرگ در فولاد اروپا؛ ۱۱.۴ میلیون تن CO₂ حذف شد
به گزارش خبری آهن123، اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۴ یکی از شاخصترین تحولاتی را ثبت کرد که همزمان سه حوزه حساس را تحتتأثیر قرار داد! صنعت فولاد، صنعت سیمان و سیاستهای اقلیمی.
نکته برجسته این تحول در آن است که دستاوردهای ثبتشده نه حاصل برنامه های تشریفاتی، بلکه بر پایه داده های دقیق، عملیات صنعتی واقعی و پایبندی به اصول اقتصاد چرخشی شکل گرفته اند.
طی سالها صنعت فولاد اروپا بهدلیل مصرف انرژی بالا و انتشار گازهای گلخانه ای همواره زیر ذرهبین بوده، اما آمار رسمی منتشرشده از سوی EUROSLAG نشان میدهد این صنعت در ۲۰۲۴ توانسته مسیر خود را از یک بخش آلاینده به یک بازیگر راهبردی در مدیریت مواد و کاهش فشار زیستمحیطی تغییر دهد.
بازیافت ۹۲ درصدی سرباره فولادی، شاهبیت این عملکرد خیرهکننده است؛ رقمی که حتی در استانداردهای سختگیرانه اروپا نیز کمسابقه بهشمار میآید.
کاهش فشار بر صنعت سیمان با ورود ۲۰ میلیون تن سرباره دانه ای
طبق داده های رسمی، اروپا در سال گذشته حدود ۳۸ میلیون تن سرباره فولادی تولید کرده که ۳۵ میلیون تن آن دوباره وارد چرخه مصرف شده است.
این سطح از بازیافت، در شرایطی که جهان با محدودیت منابع طبیعی، نوسان قیمت انرژی، و الزامات سخت اقلیمی مواجه است، نشاندهنده تغییر رویکردی جدی در یکی از صنایع پایه بهحساب میآید.
این میزان بازیافت تنها یک رقم نیست؛ مجموعه ای از پیامدهای اقتصادی، صنعتی و اقلیمی پشت آن قرار دارد:
- جلوگیری از استخراج ۴۰ میلیون تن سنگ طبیعی
- کاهش ۱۱.۴ میلیون تن CO₂
- کاهش مصرف سوخت در بخش معدن
- کاهش فشار بر کارخانه های سیمان
- افت وابستگی به سنگآهک و منابع معدنی
- رشد جایگاه سرباره در پروژه های عمرانی اروپا
ورود گسترده سرباره دانه ای (GGBS) به ترکیب سیمانی، باعث شده صنعت سیمان اروپا بخش قابلتوجهی از مواد اولیه پرکربن را کنار بگذارد.
کارشناسان اروپایی معتقدند این روند میتواند ساختار صنعت سیمان را طی ۱۰ سال آینده دگرگون کند و آن را در مسیر انطباق با مقررات سختگیرانه اقلیمی قرار دهد.
بازیافت ۱۰۰ درصدی سرباره کوره بلند؛ ۲۱.۵ میلیون تن بدون کمترین ضایعات
یکی از بخشهایی که عملکرد شگفتانگیزی ثبت کرده، کوره های بلند هستند. از میان ۳۸ میلیون تن سرباره تولیدی اروپا، ۲۱.۵ میلیون تن مربوط به کوره بلندهاست و نکته تأثیرگذار در گزارش آن است که این حجم بهطور کامل بازیافت شده است.
تقسیمبندی مصرف این سرباره بهصورت زیر است
۲۰ میلیون تن برای تولید سرباره دانه ای
۱.۵ میلیون تن در پروژه های عمرانی، زیرسازی راه ها و بتن
در واقع، بخش کوره بلند نهفقط آهن تولید کرده، بلکه ماده ای ارزشمند به صنعت سیمان و ساختوساز تحویل داده که توانسته بخشی از بار سنگین استخراج سنگآهک و تولید کلینکر را کاهش دهد. این جریان بدونهدررفت، مهمترین نقطه اتکای اقتصاد چرخشی در صنعت فولاد اروپا بهشمار میرود.
ورود مستقیم ۲۰ میلیون تن سرباره دانه ای به کارخانه های سیمان
کاربرد سرباره دانه ای بهعنوان جایگزین مستقیم کلینکر، مهمترین تحول در صنعت سیمان اروپا است. مهمترین ویژگی این ماده، خاصیت هیدرولیکی آن است که امکان استفاده در ترکیبات سیمانی را فراهم میکند.
مزایای مصرف سرباره دانه ای در کارخانه های سیمان
کاهش انتشار CO₂ در فرآیند تولید کلینکر
کاهش نیاز به استخراج مواد معدنی پرمصرف
افت انرژی مصرفی کوره های سیمان
امکان تولید سیمانهای کمکربن با مقاومت بالا
در چنین شرایطی، کارخانه های سیمان اروپا بهجای اتکا به استخراج بیشتر مواد اولیه، توانسته اند بخشی از نیاز خود را از چرخه آهن تأمین کنند. این همافزایی میان دو صنعت بزرگ، یکی از نمونه های موفق هماهنگی صنعتی در سالهای اخیر بهشمار میآید.
سرباره فولادسازی؛ نرخ ۸۲ درصدی و کاربریهای متنوع
در کنار سرباره کوره بلند، ۱۶.۵ میلیون تن سرباره فولادی نیز در سال ۲۰۲۴ تولید شده که ۱۳.۵ میلیون تن آن مورد بازیافت یا مصرف مجدد قرار گرفته است. اگرچه نرخ ۸۲ درصدی کمی پایینتر از کوره بلند است، اما با توجه به ماهیت متفاوت سرباره فولادسازی، رقم قابلتوجهی محسوب میشود.
مصارف اصلی سرباره فولادسازی
۹ میلیون تن در راهسازی
۲ میلیون تن در ساختوساز
۸۰۰ هزار تن در تولید کودهای فسفاته و اصلاح خاک
۱.۶ میلیون تن در فرایندهای متالورژی
۱۰۰ هزار تن در سایر صنایع
بهکارگیری سرباره در تولید کود شیمیایی، یکی از حوزه هایی است که طی سالهای اخیر رشد کرده و نشان داده سرباره تنها یک ماده عمرانی نیست؛ بلکه نقش چندگانه در بخشهای مختلف ایفا میکند.
صرفهجویی بزرگ در برداشت مواد معدنی؛ کاهش ۴۰ میلیون تُنی استخراج سنگ
یکی از مهمترین شاخصها در گزارش سال ۲۰۲۴ مربوط به کاهش استخراج سنگهای طبیعی است. بازیافت سرباره باعث شده در سال گذشته ۴۰ میلیون تن سنگ طبیعی از چرخه برداشت حذف شود.
پیامدهای این کاهش
جلوگیری از تخریب زمین
کاهش مصرف سوخت در بخش معدن
افت آلودگی ناشی از ماشینآلات معدنی
حفظ زیستگاه های طبیعی
کاهش هزینه حملونقل مواد اولیه
همچنین آمار تجمیعی نشان میدهد که در فاصله سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴، مجموعاً ۱.۲۱ میلیارد تن سنگ طبیعی کمتر برداشت شده است. این حجم از صرفهجویی، معادل توقف چند ده معدن بزرگ است.
کاهش ۱۱.۴ میلیون تن CO₂؛ سرباره فولاد در نقش یک رکن اقلیمی
یکی از برجستهترین نتایج این عملکرد، کاهش ۱۱.۴ میلیون تن انتشار CO₂ در سال ۲۰۲۴ است. این میزان کاهش برابر با حذف آلایندگی سالانه بیش از ۲.۵ میلیون خودرو بنزینی است.
دلایل اصلی این کاهش
افت تولید کلینکر در صنعت سیمان
کاهش مصرف سوخت در حمل و معدن
کاهش فرآیندهای پرانرژی
جایگزینی مواد اولیه پرکربن با سرباره
در بازه بلندمدت، از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴، مجموع CO₂ کاهشیافته به ۳۱۹ میلیون تن رسیده است؛ رقمی که نشان میدهد صنعت فولاد اروپا برخلاف تصور عمومی، در مسیر جدیدی قرار گرفته و نقش مهمی در سیاستهای اقلیمی دارد.
جمع بندی
تحولات ثبتشده در سال ۲۰۲۴ نشان میدهد که سرباره فولادی دیگر یک محصول جانبی کماهمیت نیست؛ بلکه به یک عنصر راهبردی در اقتصاد چرخشی اروپا تبدیل شده است.
مصرف گسترده آن در سیمان، ساختوساز، راهسازی و حتی کشاورزی نشان میدهد فولادسازان اروپا یک زنجیره ارزش جدید ایجاد کرده اند؛ زنجیره ای که منجر به کاهش CO₂، حفظ منابع زمین و تقویت شاخصهای پایداری شده است.
اروپا با ثبت بازیافت ۹۲ درصدی سرباره فولادی، یک الگوی قابلاستفاده برای صنایع فولادی جهان ارائه کرده است؛ الگویی که نشان میدهد توسعه صنعتی و حفاظت اقلیمی میتوانند در یک مسیر مشترک حرکت کنند.
