پرمصرف ترین سایز میلگرد در ساختمان سازی کدام است؟
در بازار فولاد، وقتی صحبت از پر مصرف ترین سایز میلگرد میشود، معمولا سایزهای 12، 14، 16 و 18 مشخص بیشتر از بقیه دیده میشوند. که در این بین میلگردهای سایز 12 و 14 بسیار پرکاربردتر و پرمصرف تر هستند. دلیل این موضوع هم روشن است؛ این سایزها تعادل خوبی بین وزن، قیمت، اجراپذیری و استحکام ایجاد میکنند.
البته انتخاب سایز میلگرد فقط با نگاه به میزان فروش یا مصرف بازار انجام نمیشود. نوع سازه، تعداد طبقات، محل استفاده در ساختمان، نقشه های محاسباتی، شرایط لرزه ای منطقه و نظر مهندس سازه، همگی در این تصمیم اثر دارند.
اگر کسی بخواهد صرفا چون یک سایز «پرفروش» است آن را برای هر پروژه ای انتخاب کند، دقیقا همانجایی اشتباه کرده که بعدا هزینه اش از جیب پروژه بیرون میآید.
بررسی سایزهای مختلف میلگرد و کاربرد هرکدام
در ادامه، پرکاربردترین سایزهای میلگرد را با کاربردشان بررسی میکنیم تا نبض بازار میلگرد دستتان بیاید.
میلگرد سایز 8
یکی از سبک ترین میلگردها، میلگرد سایز 8 است و معمولا در خاموتزنی، دورپیچ و آرماتورهای عرضی استفاده میشود.
میلگرد سایز 10
میلگرد سایز 10 در عملیات خمکاری و در برخی قسمتها بهعنوان آرماتور عرضی کاربرد دارد. در سازه هایی که ملاحظات لرزه ای بیشتری دارند نیز استفاده از آن رایج است.
میلگرد سایز 12
یکی از پرفروش ترین و پرکاربرد ترین میلگردها، همین میلگرد سایز 12 است. این میلگرد به دلیل وزن مناسب، شکلپذیری خوب و استحکام قابل قبول، در بخشهای مختلف ساختمان استفاده میشود.
- آرماتور طولی
- آرماتور عرضی
- تیرچه
- فونداسیون های سبک
- خاموت در برخی جزئیات اجرایی
میلگرد سایز 14
میلگرد نمره 14 هم در ردیف پرتقاضاترین سایزها قرار میگیرد مخصوصا میلگرد آجدار 14 اصفهان که رتبه اول ذلربا ترین میلگرد بازار را دارد.
- تیر
- ستون
- تیرچه
- آرماتوربندی بخشهای مختلف سازه
- فونداسیون
اگر سوالت این است که کدام میلگرد برای فونداسیون ساختمان قدرت بیشتری دارد؟ این موضوع را باید هم از نظر سایز و هم از نظر گرید و طراحی بررسی کرد.
میلگرد سایز 16
میلگرد سایز 16 معمولا در سازه های بزرگتر و سنگینتر استفاده میشود. مقاومت بالاتر آن باعث شده در ستون ها، تیرها و بخشهایی که نیاز به تحمل تنش بیشتری دارند، کاربرد زیادی داشته باشد.
میلگرد سایز 18
این سایز در پروژه های مرتفع، سنگین و سازه هایی با باربری بالاتر بیشتر دیده میشود. هرچند مصرف آن نسبت به 12 و 14 در ساختمان های معمول کمتر است.
میلگردهای 20 به بالا
سایزهای 20، 22، 25، 28، 32، 36 و 40 بیشتر در پروژه های خاص، صنعتی، پلسازی، سازه های سنگین یا اعضایی با نیاز مقاومتی زیاد استفاده میشوند. به همین دلیل تقاضای آن ها در مقایسه با سایزهای میانی، محدودتر است.
چرا میلگرد 12 و 14 بیشتر استفاده میشوند؟
دو سایز 12 و 14 در بسیاری از پروژه های ساختمانی، مصرف بالایی دارند. این موضوع چند علت مشخص دارد.
وزن مناسب و کاهش بار مرده سازه
هرچه قطر میلگرد بیشتر شود، وزن آن هم بالاتر میرود. در بسیاری از ساختمان های متعارف، استفاده از میلگردهای خیلی سنگین نهتنها ضروری نیست، بلکه ممکن است هزینه و وزن کلی سازه را هم بالا ببرد.
بر اساس استاندارد ملی ایران 3132، وزن تقریبی هر متر میلگرد به این صورت است:
- میلگرد 12: حدود 0.888 کیلوگرم در هر متر
- میلگرد 14: حدود 1.21 کیلوگرم در هر متر
یعنی وزن هر شاخه 12 متری تقریبا برابر است با:
- شاخه 12: حدود 10.656 کیلوگرم
- شاخه 14: حدود 14.52 کیلوگرم
همین وزن متعادل باعث شده این دو سایز در بخشهای زیادی از سازه، انتخاب اول مهندسان و مجریان باشند.
خمپذیری و اجرای راحتتر
یکی از علتهای اصلی مصرف بالای این سایزها، شکلپذیری بهتر آن ها در عملیات آرماتوربندی است. میلگردهای 12 و 14 برای ساخت خاموت، آرماتورهای طولی و عرضی و اجرای اجزای مختلف سازه، راحتتر از سایزهای سنگینتر فرم میگیرند. به همین خاطر در اجرا هم زمان کمتری میگیرند و هم پرت کار پایینتری دارند.
صرفه اقتصادی در پروژه های متعارف
در ساختمان های کمارتفاع و میانمرتبه، معمولا سایزهای 12 و 14 میتوانند نیاز سازه را در بسیاری از بخشها پوشش دهند. این یعنی بدون رفتن به سمت میلگردهای سنگینتر و گرانتر، میتوان به نتیجه مطلوب رسید.
البته به شرطی که طراحی سازه چنین اجازه ای بدهد، نه با منطق معروف «فعلا همینو بنداز، انشاءالله جواب میده»
پرمصرف ترین سایز میلگرد در بازار کدام است؟
اگر بخواهیم بازار میلگرد را از نظر مصرف بررسی کنیم، معمولا این سایزها بیشترین تقاضا را دارند:
- میلگرد 8
- میلگرد 10
- میلگرد 12
- میلگرد 14
- میلگرد 16
- میلگرد 18
- میلگرد 20
اما از بین این ها، در ساختمان سازی معمول، 12 و 14 بیشترین کاربرد عمومی را دارند و بعد از آن ها 16 و 18 در پروژه های سنگینتر، سازه های چندطبقه و بخشهایی با نیاز مقاومتی بالاتر استفاده میشوند.
چرا سایزهای سنگینتر تقاضای کمتری دارند؟
میلگردهای با قطر بالاتر، هرچند استحکام بیشتری دارند، اما همیشه انتخاب اول نیستند. دلیل این موضوع چند مورد است:
- وزن بالاتر و سختتر شدن حمل و اجرا
- قیمت بیشتر
- خمکاری دشوارتر
- عدم نیاز واقعی در بسیاری از پروژه های معمول
- محدودیتهای اجرایی در برخی بخشهای سازه
به زبان ساده، وقتی سایز 12 یا 14 پاسخ نیاز سازه را میدهد، استفاده از سایزهای سنگینتر فقط هزینه را بالا میبرد. سازه قرار نیست با «اغراق فولادی» امنتر شود؛ باید دقیقا طبق طراحی اجرا شود.
پرکاربردترین سایز میلگرد در بخشهای مختلف ساختمان
ما میدانیم کاربردمیلگردها به سایزبندی آن ها برمیگردد، و به همین دلیل هم هرسایز میلگرد را در جایی متناسب با خودش باید به کارببریم.
فونداسیون
در فونداسیون، بسته به نوع ساختمان و نقشه سازه، از سایزهای 12، 14، 16، 18 و بالاتر استفاده میشود. در ساختمان های سبک و متعارف، 12 و 14 مصرف زیادی دارند.
ستون
در ستون ها معمولا میلگردهای 14، 16 و 18 بیشتر دیده میشوند؛ چون ستون باید نیروهای فشاری و خمشی بیشتری را تحمل کند.
تیر
در تیرها نیز بسته به بار و دهانه، از سایزهای 12 تا 18 استفاده میشود.
خاموت
برای خاموتزنی معمولا سایزهای 8 و 10 رایجتر هستند.
تیرچه و سقف
در بخشهایی از تیرچه و اجزای سقف نیز میلگرد 12 و 14 مصرف بالایی دارند.
مناسبترین سایز میلگرد برای ساختمان چگونه انتخاب میشود؟
انتخاب میلگرد مناسب فقط با دانستن اینکه پر مصرف ترین سایز میلگرد چیست کامل نمیشود. برای انتخاب درست باید این مراحل را در نظر گرفت:
تعیین نیاز پروژه
اول باید مشخص شود سازه شما چه نوع ساختمانی است، چند طبقه دارد، چه بارهایی را تحمل میکند و در چه منطقه ای قرار گرفته است. برای نمونه، میلگردی که برای یک ساختمان سبک مناسب است، لزوما برای یک سازه مرتفع یا صنعتی انتخاب درستی نیست.
همچنین برای درک بهتر کارایی حیاتی میلگرد حتما علت استفاده از میلگرد در بتن را بدایند.
نظر مهندس سازه
مهمترین مرجع برای تعیین سایز میلگرد، نقشه محاسباتی و نظر مهندس سازه است. مهندس بر اساس بارگذاری، طراحی اعضا و ضوابط آییننامه، سایز و تعداد میلگردها را مشخص میکند.
بررسی استاندارد
میلگرد انتخابی باید مطابق با استانداردهای معتبر باشد. در ایران، یکی از مراجع اصلی، استاندارد ملی 3132 است. علاوه بر سایز، گرید میلگرد نیز باید با نیاز پروژه همخوانی داشته باشد.
اگر تفاوت گریدها برایت سوال است، حتما باید تفاوت میلگرد آجدار A3 و A4 را بدانید.
توجه به کیفیت و اصالت محصول
در بازار آهن، فقط سایز مهم نیست؛ کیفیت ساخت، برند تولیدکننده و اصالت کالا هم اثر مستقیم بر عملکرد سازه دارند و شما باید بتوانید تشخیص میلگرد تقلبی خود را بالا ببرید. انتخاب برند نامعتبر یا خرید میلگرد غیراصل، ریسکی نیست که بشود با لبخند از کنارش رد شد.
آیا پرفروشترین میلگرد همیشه بهترین انتخاب است؟
خیر. پرفروش بودن، فقط نشان میدهد که یک سایز در پروژه های زیادی استفاده میشود. اما بهترین سایز برای هر پروژه، سایزی است که:
- با نقشه سازه مطابقت داشته باشد
- استاندارد باشد
- کیفیت ساخت مناسبی داشته باشد
- از برند معتبر تهیه شده باشد
- با شرایط محیطی و بارگذاری پروژه هماهنگ باشد
پس اگر کسی پرسید «بهترین سایز میلگرد کدام است؟» پاسخ درست این است: بهترین سایز، سایزی است که برای همان پروژه طراحی شده است.
جمع بندی
در پروژه های ساختمانی معمولاً میلگردهای ۱۲ و ۱۴ بیشترین مصرف را دارند و بعد از آنها سایز ۱۶ و ۱۸ در سازه های بزرگتر استفاده میشود. علت پرکاربرد بودن ۱۲ و ۱۴، وزن متعادل، اجرای سادهتر، خمپذیری مناسب و صرفه اقتصادی آنهاست.
با این حال، سایز میلگرد نباید فقط بر اساس عرف بازار یا قیمت روز انتخاب شود؛ نوع سازه، محاسبات مهندسی، شرایط پروژه، استاندارد محصول و اعتبار برند هم کاملاً تعیینکنندهاند. در بازاری مثل آهن، که همیشه همه چیز مطابق فاکتور نیست، شناخت مشخصات فنی و خرید از منبع معتبر، تنها راه خرید مطمئن است.
برای مشاهده روز انواع آهن آلات به سایت آهن123 سربزنید.
