تحلیل وضعیت بازار آهن و فولاد در نیمه تابستان 1405
بازار آهن و فولاد ایران در نیمه تابستان 1405 در نقطه ای قرار گرفته که همزمان از دو مسیر متفاوت اثر میگیرد؛ از یک طرف سیگنال های جهانی بیشتر رنگ نزولی دارند و از طرف دیگر، بازار داخلی به دلیل محدودیت در عرضه، نوسانات ارزی و رفتار بورس کالا، هنوز اجازه افت جدی به قیمت ها نداده است.
چه اتفاقی در بازار آهن و فولاد افتاده است؟
در هفته های اخیر، بازار جهانی فولاد نشانه های روشنی از فشار نزولی را بروز داده است. مهم ترین علامت، افت قیمت سنگ آهن عیار 61 درصد است که با کاهش تقاضا از سوی چین، از محدوده 97 دلار به نزدیکی 95 دلار رسیده است.
این افت حدود 2 درصدی شاید در ظاهر عدد بزرگی نباشد، اما در بازارهای کالایی، همین تغییرات میتواند جهت انتظارات را عوض کند و به سرعت روی زنجیره فولاد اثر بگذارد.
در کنار سنگ آهن، بازار قراضه نیز در منطقه با کاهش قیمت همراه بوده است. در امارات، قیمت قراضه سنگین 20-80 با افت 9 دلاری به 265 دلار در هر تن رسیده؛ سطحی که پایین ترین نرخ ثبت شده از اکتبر 2023 تاکنون محسوب میشود.
این اتفاق نشان میدهد که بازارهای منطقه ای نیز از ضعف تقاضا و مازاد عرضه در امان نمانده اند.
چرا این اتفاق برای بازار آهن افتاده است؟
برای پاسخ به این پرسش، باید عوامل اثرگذار را در دو سطح جهانی و داخلی بررسی کرد.
افت تقاضای چین و تضعیف بازار جهانی
چین همچنان مهم ترین بازیگر سمت تقاضا در بازار سنگ آهن و فولاد جهان است. هر نشانه ای از کند شدن ساخت وساز، کاهش سرمایه گذاری عمرانی یا ضعف تولید صنعتی در این کشور، بلافاصله بر قیمت مواد اولیه و محصولات فولادی اثر میگذارد. افت اخیر قیمت سنگ آهن نیز در همین چارچوب قابل تفسیر است.
بازار جهانی در شرایطی قرار دارد که تقاضای مصرفی با سرعتی کمتر از انتظار حرکت میکند، در حالی که بخشی از عرضه همچنان بالاست. نتیجه این عدم توازن، فشار بر نرخ هاست.
افت قیمت قراضه در امارات نیز عملا همین پیام را منتقل میکند: مصرف کننده نهایی در بازار منطقه ای و جهانی هنوز آن قدرت لازم برای بالا کشیدن قیمت ها را ندارد.
ناترازی برق و محدودیت تولید در ایران
در داخل کشور، مهم ترین متغیری که تعادل بازار را بر هم زده، محدودیت در سمت تولید است. ناترازی برق در ماه های گرم سال باعث شده بخشی از ظرفیت تولید فولادسازان و نوردکاران با اختلال روبرو شود.
وقتی عرضه کاهش پیدا میکند، حتی در شرایطی که تقاضا چندان پرقدرت نیست، بازار مستعد رشد نرخ می شود.
به بیان ساده، بازار ایران این روزها بیشتر از آنکه تحت تاثیر رونق مصرف باشد، از کمبود عرضه اثر میگیرد. همین موضوع دلیل اصلی تفاوت مسیر بازار داخلی با بازار جهانی است.
نقش نرخ ارز در حفظ سطح قیمت ها
عامل مهم دیگر، نرخ ارز است. فعالان بازار به خوبی میدانند که حتی اگر فشار جهانی بر قیمت ها ادامه یابد، رشد یا نوسان نرخ ارز میتواند اجازه ندهد قیمت آهن در بازار داخل متناسب با افت جهانی کاهش یابد.
در واقع ارز در بازار فولاد ایران، نقش ضربه گیر را بازی میکند؛ یعنی زمانی که عوامل کاهشی وارد میدان میشوند، رشد ارز بخشی از آن فشار را خنثی میکند.
تمرکز بازار بر شمش و معاملات بورس کالا
یکی از نکات مهم در نیمه تابستان 1405 این است که نگاه فعالان بازار بیش از گذشته به معاملات شمش در بورس کالا دوخته شده است.
شمش به عنوان حلقه پایه در زنجیره، سیگنال قیمتی مهمی برای نوردکاران و توزیع کنندگان ارسال میکند. هر تغییر در نسبت عرضه به تقاضای شمش، به سرعت به بازار مقاطع سرایت میکند و بر قیمت میلگرد، تیرآهن و سایر محصولات اثر میگذارد.
دیپلماسی اقتصادی و امید به بازارهای صادراتی
در سطح سیاست گذاری نیز سفر وزیر صمت به پاکستان و استقبال کم سابقه مقامات این کشور، پیام مهمی برای بازار دارد. زمانی که بحث رفع موانع بانکی، حمل و نقلی و گمرکی مطرح میشود، بازار این پیام را دریافت میکند که امکان گسترش صادرات در حال تقویت است.
برای صنعتی مانند آهن که بخشی از مازاد تولید خود را باید در بازارهای خارجی جذب کند، چنین تحرکاتی اهمیت بالایی دارد.
این تحولات چه اثری بر بازار آهن دارد؟
اکنون باید دید مجموعه این رخدادها، چه اثری بر رفتار بازار آهن و فولاد ایران گذاشته است.
مقاومت بازار داخلی در برابر افت جهانی
نخستین اثر، شکل گیری شکاف میان روند جهانی و داخلی است. در شرایطی که نرخ مواد اولیه در بازار بین المللی تحت فشار قرار گرفته، بازار ایران هنوز با کاهش قابل توجه همراه نشده است.
دلیل این موضوع روشن است: بازار داخل بیشتر از کانال عرضه محدود و ارز اثر میگیرد تا از کانال افت تقاضای جهانی.
تقویت نقش بورس کالا در کشف قیمت
اثر دوم، پررنگ شدن نقش بورس کالا در کشف قیمت است. وقتی بازار آزاد دچار تردید می شود، فعالان بیشتر به داده های معاملاتی بورس رجوع میکنند تا بفهمند سمت و سوی واقعی بازار کجاست.
فروش بیش از 88 درصد عرضه ها در بورس کالا، این پیام را داده که تقاضا هنوز کاملا از بازار خارج نشده و خریداران در سطوح فعلی همچنان حاضر به معامله هستند.
فشار بر حاشیه سود صادراتی
اثر سوم به صادرات مربوط است. افت قیمت های جهانی میتواند نرخ فروش صادراتی فولاد ایران را تحت فشار قرار دهد.
اگر این روند ادامه پیدا کند، تولیدکنندگانی که روی بازارهای خارجی حساب باز کرده اند، با حاشیه سود کمتر روبرو می شوند. این مسئله در بلندمدت میتواند بر برنامه ریزی تولید و حتی نحوه عرضه در بازار داخل اثر بگذارد.
افزایش حساسیت بازار به اخبار دیپلماسی تجاری
اثر چهارم، رشد اهمیت اخبار تجاری و منطقه ای است. هر نشانه ای از پیشرفت در روابط اقتصادی با پاکستان یا سایر همسایگان، میتواند در نگاه بازار نقش یک محرک جدید را بازی کند.
اگر مسیر صادرات هموارتر شود، بخشی از مازاد یا ظرفیت سرگردان فولادی جذب بازارهای بیرونی خواهد شد و در نتیجه، فشار عرضه در داخل کمتر میشود. این موضوع میتواند از نرخ ها حمایت کند.
اگر شرایط به همین شکل ادامه پیدا کند، بازار آهن به کدام سمت می رود؟
برای ترسیم چشم انداز، باید چند سناریوی اصلی را در نظر گرفت.
سناریوی اول: تداوم افت جهانی و ثبات نسبی ارز
اگر بازار جهانی همچنان تحت فشار تقاضای ضعیف چین باقی بماند و از سوی دیگر نرخ ارز در داخل جهش خاصی نداشته باشد، احتمال دارد بازار آهن ایران به سمت تعدیل آرام حرکت کند.
در چنین وضعی، قیمت آهن و مقاطع فولادی احتمالا در برخی بخش ها با افت محدود یا ثبات همراه خواهند شد، به ویژه اگر محدودیت برق نیز تا حدی کاهش یابد و عرضه کمی روان تر شود
سناریوی دوم: ادامه محدودیت عرضه و رشد نرخ ارز
این سناریو برای بازار داخلی صعودی تر است. اگر ناترازی برق ادامه پیدا کند و همزمان نرخ ارز نیز افزایش یابد، بازار عملا به سیگنال های جهانی بی توجه تر می شود.
در این سناریو، قیمت تیرآهن، میلگرد و ورق بیشتر از آنکه از بازار جهانی فرمان بگیرند، از متغیرهای داخلی اثر خواهند پذیرفت.
سناریوی سوم: گشایش در صادرات و فعال شدن مسیر پاکستان
اگر مذاکرات و رایزنی های تجاری با پاکستان به نتایج عملی برسد و موانع بانکی، حمل و نقلی و گمرکی کاهش یابد، بازار فولاد ایران با یک فرصت تازه روبرو می شود.
با توجه به نقشه جدید صادرات فولاد ایران بیشتر میتواند بخشی از فشار رکود داخلی را جبران کند و به تولیدکنندگان امکان دهد با اطمینان بیشتری برنامه فروش خود را تنظیم کنند.
جمع بندی
تحلیل نیمه تابستان 1405 نشان میدهد وضعیت بازار آهن آلات در ایران حاصل برخورد دو نیروی متضاد است.
نیروی اول از بازار جهانی می آید؛ جایی که افت تقاضای چین و کاهش نرخ سنگ آهن و قراضه، فضای نزولی ایجاد کرده است. ن
یروی دوم از داخل کشور نشات میگیرد؛ جایی که محدودیت عرضه، نوسان ارز و کشف قیمت در بورس کالا، مانع افت سریع نرخ ها شده اند.
اثر این شرایط، شکل گیری بازاری محتاط اما مقاوم در برابر کاهش شدید قیمت هاست. و در نهایت، اگر این روند ادامه پیدا کند، مسیر بازار تا پایان مرداد بیش از هر چیز به سه متغیر وابسته خواهد بود: نرخ ارز، شدت محدودیت عرضه و سرنوشت گشایش های تجاری منطقه ای.
برای تحلیل و رصد لحظه ای اخبار و وضعیت بازار اهن و فولاد به سایت آهن123 سربزنید.
