سناریوهای بازگشایی بورس تهران پس از 65 روز تعطیلی
به گزارش خبری آهن123، بورس تهران 65 روزه که تعطیله. اگر برزخ «نه جنگ نه صلح» فعلی ادامه پیدا کنه، احتمالاً بازگشایی بورس تهران باز هم عقب خواهد افتاد. در ادامه میخوایم سناریوهای بازگشایی رو در شرایط صلح و جنگ با هم مرور کنیم.
عدم قطعیت نایتی چیست و چرا بازار سرمایه ایران در آن گیر کرده؟
در اقتصاد، به وضعیتی که بازار سرمایه ایران در اون گیر کرده «عدم قطعیت نایتی» گفته میشه. برای فهمیدن این ایده، فرض بگیرید که وقتی تاس میریزید همیشه یک عددی بین یک تا شش میاد و احتمال هر عدد یک ششم. به این میگیم ریسک، چون احتمالات قابل برآورد کردن داره. اما در عدم قطعیت فرانک نایت، شرایط طوریه که احتمال وقوع رخدادها قابل برآورد کردن نیست و مدل های متعارف مدیریت ریسک از کار میفتند.
سرمایهگذار ایرانی ماه هاست که در چنین فضایی داره تصمیم میگیره. آینده تنش نظامی نامشخصه،محاصره سخیفانه آمریکا هست، مسیر مذاکره بخاطر عدم ثبات روحی ترامپ مبهمه، سیاست ارزی دولت از یک ماه تا ماه بعد تغییر میکنه و میزان دقیق خسارت شرکت های بورسی از سهامدارانشون پنهان میشه.
در چنین اقتصادی، قیمت سهام از ارزش واقعی شرکت ها فاصله میگیره و به تخمین برآیند متغیرهایی تبدیل میشه که عملاً قابل محاسبه نیستند.
بازار سرمایه سالم هنگام بحران چگونه عمل میکند؟
در یک بازار سرمایه سالم، وقتی شرکت ها آسیب میبینند، نهاد ناظر ممکنه معاملات رو متوقف کنه؛ اما بلافاصله بعد، شرکت رو ملزم میکنه به افشای دقیق میزان خسارت، مدت توقف تولید، وضعیت بیمه و برنامه های تامین مالی.
در مرحله بعد، با حضور بازارگردان و در صورت لزوم تنظیم دامنه نوسان، اجازه میده بازار به قیمت جدید برسه. به موازاتش، معمولاً سیاستگذار اطمینان حاصل میکنه که نقدینگی در نظام مالی وجود داشته باشه، یا اگر لازمه تزریق بشه، کارگزاری ها و بانکها شرایط مناسبی داشته باشن؛ و یک سری سیاست های استاندارد از این جنس.
این فرایند طوری طراحی شده که قیمت سهام با واقعیت جدید شرکت به تعادل برسه، حتی اگر قیمت جدید به معنای سقوط ارزش اون سهم باشه.
بنابراین هدف اول، حفظ سلامت و اعتماد به بازاره و هدف دوم، دادن فرصت بازسازی به شرکت آسیبدیده.
چرا اطلاعرسانی شفاف نباید تا روز بازگشایی به تعویق بیفتد؟
نکته مهم دیگه اینه که اطلاعرسانی شفاف باید خیلی زودتر از اینها شروع میشد. دلیلی نداره تا روز بازگشایی بورس این به تعویق بیفته.
طرف ظالم میدونه که چه آسیبی به زیرساخت های که حقوق مردم ایران هستن وارد کرده، ولی سهام دار حق داره که بدونه داراییش چقدر آسیب دیده و آینده اش چه خواهد شد.
حالا با این مقدمه، سه تا سناریو برای آینده بازگشایی و سرنوشت بورس تهران قابل تصوره.
سناریوی اول; توافق جامع با آمریکا و رفع عمده تحریم ها
در این حالت، ایران به سیستم مالی جهانی متصل میشه، صادرات نفت،پتروشیمی و فولاد از محدودیت خارج میشه و مسیر ورود سرمایه خارجی تدریجاً باز خواهد شد. بازگشایی بورس در این فضا میتونه نقطه شروع اصلاحاتی باشه که دو دههست روی کاغذ روی زمین مانده:
- گذار از بازار دستوری به قیمتگذاری آزاد، کاهش سرکوب مالی در نظام بانکی، حذف تدریجی ارز ترجیحی و شفافسازی ترازنامه دولت.
- شرکت های صادراتمحور مثل فولاد، پتروشیمی یا مس از دسترسی مجدد به بازارهای هدف سود میبرند و حاشیه سودشون به قیمت های جهانی نزدیک میشه.
- بانکها فرصت پیدا میکنند ترازنامهشون رو بازبینی کنند و به جای تسهیلات تکلیفی، وارد اعتبارسنجی مشتری ها بشن.
- سرمایهگذار خارجی که دستکم دو دهه از بازار ایران فاصله گرفته، تدریجاً دوباره برمیگرده و این بازگشت، ابزار تازه ای برای انضباطبخشی به قواعد بازاره.
ارزش ریالی سهام ممکنه در کوتاهمدت در این سناریو افت کنه، اما ارزش دلاری شرکت ها به مرور بازسازی میشه. البته تحقق این سناریو مستلزم یک توافق جامع اقتصادی با آمریکاست، همونطور که گفتم، و هماهنگی گسترده همه دستگاه ها در داخل کشور را میطلبه.
اما اگر دولت با همین منطق و فرمون فعلی بخواد پیش بره و قیمتگذاری دستوری، محدودیت دامنه نوسان و تقسیم سود اجباری رو حفظ کنه، حتی رفع تحریم هم بورس تهران رو نجات نخواهد داد.
سناریوی دوم; توافق محدود در سطح مسائل نظامی و منطقه ای
- آتشبس برقرار میشه، تهدید حمله مجدد کاهش پیدا میکنه، اما چارچوب تحریم ها پابرجا میمونه و افق روشنی برای ورود سرمایه خارجی شکل نمیگیره.
- بازگشایی بازار در این حالت، آغاز یک بحران جدید خواهد بود. شرکت های بزرگ صادراتمحور، خصوصاً فولاد و پتروشیمی، در فاز اول قابل معامله نخواهند بود.
- صنایع پاییندستی که به فولاد و پتروشیمی وابسته اند، اینا با کمبود مواد اولیه و جهش قیمت روبرو خواهند شد.
- صنعت خودرو که پیش از جنگ هم زیانده بود، با اختلال زنجیره تامین و زیان انباشته دستوپنجه نرم میکنه.
همزمان، در نبود ورودی ارزی، دولت به تامین مالی تورمی رو میاره و برای بازسازی و پرداخت یارانه ها پول بیپشتوانه چاپ میکنه یا از بانکها قرض میگیره؛ بانکهایی که خودشون با تنفس مقرراتی الان سرپا هستند و به تزریق سنگین سرمایه نیاز دارند. به همه اینها بیفزایید یک تورم 70ـ80 درصدی رو.
در چنین شرایطی، یک شرکت بورسی اصولاً باید چقدر ارزش خلق کنه که بتونه سودآور باشه؟ حالا اگه زنجیره تولیدش مختل شده باشه، اگر زیرساختش آسیب دیده باشه، اگر کمبود برق در تابستان و کمبود گاز در پاییز انتظارش رو بکشه، وضعیت سودآوری واقعیش چی خواهد بود؟
کدام شرکت ها در سناریوی دوم کمریسکترند؟
در چنین دوره ای، شرکت هایی که کمترین وابستگی را به زیرساخت فیزیکی آسیبدیده دارند یا فعالیتشون مبتنی بر خدمات، دارایی های مالی یا زنجیره تامین داخلی هست، اینا کمریسکتر وضعیت باثباتتری رو تجربه میکنن.
در مقابل، نمادهایی که وابستگی بالایی به خطوط تولید سنگین، زیرساخت انرژی، حملونقل یا تاسیسات صنعتی دارند و بازگشتشون به شرایط عادی زمانبر خواهد بود.
صندوقهای سرمایهگذاری که با موج ابطال واحدها روبرو میشن، مجبورند در همین صف های فروش بایستند و این فروش اجباری، فشار قیمت رو چند برابر میکنه.
به این ترتیب، بازار با انباشت سفارش های فروش باز میشه و هر خبر منفی، از قطعی گاز بگیرید تا تنش مرزی و ناترازی بانکی، یک موج سقوط تازه راه میندازه.
سناریوی سوم; عدم توافق و ادامه یا تشدید درگیری
در این حالت چیزی جز سقوط در انتظار بازار نیست و ادامه تعطیلی هم عملاً به معنای پایان بورس، دستکم با این روش و نحوه مدیریت و سیاستگذاری، خواهد بود.
💡نکته اختصاصی مهم: وقتی بازار تعطیله قیمت سهمی نمیریزه و بازار سقوط نمیکنه، اما اعتبار بازار در ذهن سرمایهگذار سقوط میکنه و اهمیت کانال های جایگزین سرمایهگذاری بالا میره؛ از خرید دلار و طلا در بازار آزاد تا مسکن و الان دیگه حتی گوشی موبایل، تا انتقال سرمایه به ترکیه و جاهای دیگه.
در این سناریو، بورس تهران عملاً به یک نهاد فرمایشی فروکاسته میشه که کشف قیمت در اون جای خودش رو به مدیریت ظاهری بحران و خبردرمانی داده.
خرید آهن با چک در آهن123
💳 دنبال تهیه محصولات فولادی با امکان پرداخت چکی هستی، آهن123 این سرویس رو برای پروژههای کوچک تا عمده فراهم کرده.
شرایط بهسادگی طراحی شده تا سازندهها، کارگاهها و شرکتها بتونن بدون قفل شدن نقدینگی، آهن مورد نیازشون رو تامین کنند.
- امکان خرید تیرآهن، میلگرد، نبشی، ناودانی، پروفیل و ورق
- تسویه چکی با اعتبارسنجی سریع
- امکان ثبت سفارش برای ارسال به سراسر کشور
- مشاوره قبل از خرید برای انتخاب محصول مناسب پروژه
جمع بندی
بازگشایی بورس تهران، به تنهایی هیچ گرهی از مشکلات اقتصاد باز نخواهد کرد. در خوشبینانه ترین سناریو، بازگشایی میتونه بخشی از یک بسته بزرگتر اصلاحات اقتصادی باشه که با توافق سیاسی همراهه و مسیر ورود سرمایهگذاری خارجی را باز میکنه.
در دو سناریوی دیگه، بازگشایی عملاً به شتابگیری چرخه بحران کمک خواهد کرد.
اگر قرار است این بازار به نفع ایران و اقتصاد ملی عمل کند، راه آن از شفافیت، پاسخگویی و بازگرداندن اعتماد عمومی میگذرد؛ اعتمادی که بدون صداقت در اطلاعرسانی و اصلاح قواعد، احیا نخواهد شد.
برای تحلیل و رصد لحظه ای اخبار اقتصادی و بازار آهن و فولاد، سایت آهن123 را دنبال کنید.
