بحران در بازار جهانی فولاد ترسناک شده است!
بازار جهانی فولاد و تمامی مقاطع آهن این روزها در یکی از پرتنش ترین و پیچیده ترین مقاطع خود قرار گرفته است؛ مقطعی که در آن مجموعه ای از عوامل اقتصادی، سیاسی و تجاری دست به دست هم داده اند تا این صنعت راهبردی را با بحرانی عمیق روبه رو کنند.
از افت تقاضا در چین و اروپا گرفته تا رشد هزینه های انرژی، فشار تعرفه ها، سیاست های ضددامپینگ و اختلال در مسیرهای حمل و نقل، همه چیز نشان می دهد که بازار فولاد دیگر با یک نوسان مقطعی مواجه نیست، بلکه وارد دوره ای از نااطمینانی گسترده شده است.
این وضعیت در حالی شکل گرفته که همزمان چند خبر مهم از برزیل، چین، اروپا، هند و ایران منتشر شده و هر کدام بخشی از پازل بحران جهانی فولاد را کامل می کنند.
کنار هم قرار گرفتن این تحولات، این پیام روشن را به بازار مخابره می کند که صنعت فولاد جهان در آستانه یک بازآرایی بزرگ قرار دارد؛ بازآرایی ای که می تواند مسیر تجارت، تولید و قیمت گذاری را در بسیاری از کشورها تغییر دهد.
کاهش ورود فولاد چین به برزیل؛ آغاز جابه جایی بحران
یکی از مهم ترین تحولات اخیر به بازار برزیل بازمی گردد؛ جایی که کاهش واردات محصولات فولادی، به ویژه از چین، باعث شده کسری تجاری فولاد این کشور برای دومین ماه متوالی کاهش یابد.
این تحول در نتیجه فشار سیاست های ضددامپینگ رخ داده و شرایط را تا حدی به نفع تولیدکنندگان داخلی برزیل تغییر داده است.
در ظاهر، این خبر برای صنعت فولاد برزیل مثبت ارزیابی می شود، زیرا اجرای سیاست های ضددامپینگ موجب افت سهم چین در بازار این کشور و محدود شدن ورود محصولات تخت و ورق سرد شده است.
اما در لایه پنهان این اتفاق، یک نگرانی بزرگ در حال شکل گیری است. فولادی که از بازار برزیل عقب رانده می شود، بی تردید به دنبال بازارهای جدید خواهد رفت و این احتمال وجود دارد که به سمت کشورهایی هدایت شود که نظارت کمتری بر دامپینگ دارند.
تحلیلگران بر این باورند که ترکیه، عراق و برخی کشورهای خاورمیانه می توانند مقصد بعدی این فولاد مازاد باشند.
چنین روندی، تعادل بازار منطقه را بر هم می زند و رقابت را برای تولیدکنندگان داخلی دشوارتر می کند. در این شرایط، فشار بر صادرات فولاد دیگر کشورها نیز بیشتر خواهد شد و حتی بازار داخلی ایران نیز ممکن است از این موج بی تاثیر نماند؛ به ویژه آنکه تحولات جهانی همواره بر انتظارات مرتبط با قیمت میلگرد و قیمت آهن اثرگذار است.
هشدار چین؛ رشد هزینه ها و افت تقاضا صنعت فولاد را تحت فشار برده است
در سوی دیگر بازار، چین به عنوان بزرگ ترین بازیگر صنعت فولاد جهان، با شرایطی شکننده تر از گذشته مواجه شده است.
انجمن آهن و فولاد چین هشدار داده که افزایش هزینه های تولید، قیمت بالای انرژی و کاهش فصلی تقاضا، فشار قابل توجهی بر صنعت فولاد این کشور وارد کرده است.
بر اساس این گزارش، تشدید تنش های ژئوپلیتیکی و افزایش قیمت نفت و حمل و نقل، حاشیه سود فولادسازان چینی را کاهش داده و همزمان ورود به فصل کم مصرف تابستان، مسئله عدم توازن عرضه و تقاضا را جدی تر کرده است.
اکنون تولیدکنندگان چینی در موقعیتی قرار گرفته اند که باید میان ادامه تولید، حفظ سهم بازار و کنترل زیان یکی را با دقت بیشتری انتخاب کنند.
سقوط قیمت فولاد در چین؛ رکود عمیق تر از پیش بینی ها
همزمان با این هشدار، نشانه های رکود در بازار فولاد چین نیز آشکارتر شده است. افت شدید تقاضا، کاهش شاخص قیمت تولیدکننده تا حدود ۲۰ درصد و افت صادرات فولاد، همگی بیانگر آن هستند که بخش های پایین دستی به ویژه مسکن و ساخت و ساز در این کشور همچنان در وضعیت نامساعدی قرار دارند.
از سوی دیگر، کاهش واردات زغال سنگ و افزایش قیمت زغال سنگ کک شو به دلیل محدودیت عرضه، هزینه تولید را برای کارخانه ها بالا برده است.
این یعنی فولادسازان چینی از یک سو با کاهش قیمت فروش مواجه اند و از سوی دیگر، هزینه های تولیدشان افزایش یافته است. چنین وضعیتی معمولا نتیجه ای جز کاهش تولید، افزایش فشار بر حاشیه سود و تلاش برای ورود تهاجمی تر به بازارهای صادراتی ندارد.
اگر این سناریو ادامه پیدا کند، بازارهای منطقه ای به ویژه خاورمیانه با فولاد ارزان تری مواجه خواهند شد؛ موضوعی که می تواند به طور مستقیم بر رفتار خرید و فروش و همچنین روند قیمت میلگرد و قیمت آهن در بازار ایران اثر بگذارد.
گزارش OECD؛ جهان در آستانه انفجار مازاد ظرفیت فولاد
یکی از نگران کننده ترین هشدارها را سازمان همکاری و توسعه اقتصادی منتشر کرده است. بر اساس این گزارش، مازاد ظرفیت تولید فولاد در جهان تا سال ۲۰۲۶ به ۷۴۵ میلیون تن خواهد رسید؛ رقمی که به گفته کارشناسان، بی سابقه و هشدارآمیز است.
این سازمان تاکید کرده در حالی که ظرفیت جهانی فولاد با حمایت های دولتی، به ویژه در کشورهای غیرعضو، همچنان در حال افزایش است، رشد تقاضا تنها حدود ۰.۹ درصد در سال برآورد می شود.
این شکاف بزرگ میان عرضه و تقاضا، همان نقطه بحرانی است که می تواند بازار جهانی فولاد را وارد فاز شدیدتری از بی ثباتی کند.
وقتی تولید بسیار بیشتر از مصرف باشد، رقابت منفی و جنگ قیمتی اجتناب ناپذیر خواهد بود. در چنین شرایطی، نه تنها قیمت فولاد نهایی بلکه بازار مواد اولیه مانند شمش، قراضه آهن و آهن اسفنجی نیز دچار فشار می شود. این روند به صورت طبیعی بر بازارهای داخلی کشورها نیز اثر می گذارد و تصمیم گیری را برای فعالان حوزه فولاد سخت تر می کند.
تعرفه های آمریکا؛ ضربه سنگین به صادرات فولاد اروپا
در اروپا نیز اوضاع چندان آرام نیست. انجمن فولاد اروپا اعلام کرده که اعمال تعرفه ۵۰ درصدی واردات فولاد از سوی آمریکا، طی سه فصل گذشته صادرات فولاد اتحادیه اروپا به این کشور را ۳۴ درصد کاهش داده و به ۱.۹۴ میلیون تن رسانده است.
این تعرفه ها که از ژوئن ۲۰۲۵ اجرایی شده اند، تنها محدود به فولاد خام نبوده و برخی محصولات مشتق شده را نیز شامل می شوند. همین مسئله دامنه اثرگذاری آنها را گسترده تر کرده و فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان اروپایی وارد آورده است.
در واکنش به این شرایط، اتحادیه اروپا به دنبال ابزارهای مقابله ای و حتی تعلیق بخشی از توافقات تجاری است.
اما واقعیت این است که وقتی یکی از بزرگ ترین بازارهای مصرفی جهان درهای خود را به روی فولاد اروپا می بندد، تولیدکنندگان اروپایی ناچارند به دنبال بازارهای جایگزین باشند. این موضوع می تواند رقابت در بازارهای جهانی را تشدید کند و فشار بیشتری بر قیمت ها وارد آورد.
ایران زیر فشار همزمان تولید، صادرات و ریسک سیاسی
در داخل کشور نیز بازار فولاد با شرایطی حساس و پیچیده مواجه است. رضا شهرستانی، عضو انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، اعلام کرده که در پی تبعات حملات اخیر به مجتمع های فولاد مبارکه و فولاد خوزستان، حدود یک سوم ظرفیت تولید فولاد کشور از مدار خارج شده و تولید تختال با افتی نزدیک به ۸۰ درصد روبه رو شده است.
این کاهش تولید، صرفا یک افت آماری نیست؛ بلکه نشانه ای از اختلال جدی در بخش بالادستی زنجیره فولاد کشور است. وقتی تولید تختال تا این اندازه کاهش پیدا می کند، صنایع پایین دستی نیز در تامین مواد اولیه با چالش مواجه می شوند و این موضوع می تواند در آینده نزدیک بر قیمت ورق فولادی و سایر محصولات اثرگذار باشد.
از سوی دیگر، مشکلات حمل و نقل دریایی و افزایش ریسک خرید برای مشتریان خارجی، صادرات فولاد ایران را به نزدیک صفر رسانده است.
این مسئله در کنار کاهش تقاضا، محدودیت های صادراتی و نگرانی از تداوم تنش های سیاسی، فشار مضاعفی بر بازار داخلی وارد کرده است.
بازار فولاد ایران در دوراهی رکود و التهاب
بازار داخلی فولاد اکنون در موقعیتی دوگانه قرار گرفته است. از یک سو، کاهش تولید و مشکلات تامین می تواند زمینه رشد قیمت را در برخی مقاطع فراهم کند. از سوی دیگر، ضعف تقاضا و فضای احتیاطی بازار، مانع از شکل گیری جهش های پرقدرت می شود.
همین وضعیت باعث شده فعالان بازار با دقت بسیار بیشتری تحولات جهانی و داخلی را دنبال کنند.
در چنین فضایی، اخبار مربوط به صادرات چین، تعرفه های آمریکا، تنش های منطقه ای، وضعیت حمل و نقل و موجودی انبارها، همگی می توانند بر انتظارات بازار اثر بگذارند.
جمع بندی
آنچه امروز در بازار جهانی فولاد جریان دارد، فراتر از یک نوسان کوتاه مدت یا افت مقطعی تقاضاست. جهان با بحرانی چندبعدی روبه رو شده که ریشه های آن در مازاد ظرفیت، کاهش مصرف، رشد هزینه های تولید، جنگ های تجاری، سیاست های ضددامپینگ و تنش های ژئوپلیتیکی قرار دارد.
از برزیل تا چین، از اروپا تا هند و از ایران تا خاورمیانه، همه بازارها به شکلی درگیر این بحران شده اند. هر تصمیم سیاسی یا اقتصادی در یک نقطه، می تواند به سرعت اثر خود را در نقطه ای دیگر نشان دهد. به همین دلیل، آینده بازار فولاد بیش از گذشته به تحولات زنجیره ای و رفتار هماهنگ یا متضاد بازیگران اصلی وابسته است.
اکنون دیگر نمی توان بحران جهانی فولاد را صرفا یک تیتر هشداردهنده دانست. این بحران به واقعیتی جاری تبدیل شده که هر روز ابعاد تازه تری از خود نشان می دهد.
برای تحلیل و رصد لحظه ای اخبار آهن و فولاد سایت آهن 123 و سوشال مدیا ما را دنبال کنید.
