تداوم رکود در بازار فولاد جهانی؛ افزایش تولید هم نتوانست بازار را از سکون خارج کند
بازار جهانی فولاد در حالی وارد تابستان ۲۰۲۶ شده است که نشانه های روشنی از تداوم رکود در بازار آهن دیده می شود. تازه ترین داده های منتشرشده از سوی انجمن فولاد آمریکای لاتین نشان می دهد که با وجود رشد تولید فولاد خام در این منطقه، بازار مصرف هنوز در وضعیت شکننده قرار دارد و ضعف تقاضا همچنان مهم ترین مانع در مسیر بازگشت رونق به شمار می رود.
این وضعیت فقط به آمریکای لاتین محدود نیست و همزمان با افت شتاب رشد اقتصادی در بخش هایی از جهان، فشار بر بازارهای منطقه ای فولاد نیز بیشتر شده است.
در این میان، بررسی همزمان تحولات جهانی و بازار داخلی ایران نشان می دهد که فولاد در هر دو سطح، بیش از گذشته زیر سایه متغیرهای واقعی اقتصاد قرار گرفته است.
اگر در ماه های قبل، فضای روانی، نوسانات ارزی و انتظارات تورمی نقش اصلی را در تعیین نرخ ها ایفا می کردند، اکنون داده های واقعی عرضه و تقاضا، تولید، مصرف و تجارت خارجی جای این هیجانات را گرفته اند. همین تغییر، تصویر تازه ای از روند رکود در بازار فولاد ترسیم کرده است.
رشد ۵.۸ درصدی تولید فولاد خام در آمریکای لاتین
براساس گزارش انجمن آهن و فولاد آمریکای لاتین، تولید فولاد خام این منطقه در آوریل ۲۰۲۶ به ۴.۸ میلیون تن رسید. این رقم نسبت به مدت مشابه سال قبل، رشد ۵.۸ درصدی را نشان می دهد. در نگاه نخست، این افزایش می تواند نشانه ای از حرکت صنعت به سمت احیای ظرفیت ها تلقی شود، اما در عمل، بازار مصرف نتوانسته از این رشد تولید پشتیبانی کند.
افت تولید نورد و مصرف ضعیف؛ علامت هشدار برای صنعت
یکی از نکات مهم در گزارش اخیر، کاهش تولید محصولات نوردشده است. این بخش، ارتباط مستقیم تری با مصرف واقعی در صنایع ساختمانی، خودروسازی، لوازم صنعتی و پروژه های زیرساختی دارد.
زمانی که تولید فولاد خام بالا می رود اما تولید محصولات نهایی افت می کند، می توان برداشت کرد که زنجیره پایین دستی یا با ضعف سفارش روبه رو است یا نسبت به آینده تقاضا اطمینان کافی ندارد.
از سوی دیگر، رشد مصرف فولاد در چهار ماه نخست سال ۲۰۲۶ تنها ۰.۸ درصد گزارش شده است. این عدد، بسیار پایین تر از سطحی است که بتوان آن را نشانه بازگشت رونق دانست. محدود شدن رشد مصرف به کمتر از یک درصد، به روشنی نشان می دهد صنایع مصرف کننده آهن هنوز وارد فاز توسعه نشده اند و سفارش گذاری با احتیاط انجام می شود.
تراز تجاری منفی و فشار فولاد ارزان چین
یکی از مهم ترین عوامل فشار بر بازار این منطقه، رقابت شدید فولاد ارزان قیمت چین است. مازاد ظرفیت جهانی نیز این فشار را تشدید کرده است.
زمانی که عرضه جهانی از تقاضا پیشی می گیرد، تولیدکنندگان بزرگ برای حفظ سهم بازار، به سمت فروش با نرخ های رقابتی تر حرکت می کنند. نتیجه این روند، محدود شدن فرصت رشد قیمت ها در بسیاری از بازارهای منطقه ای است.
در چنین فضایی، قیمت آهن در بازارهای مختلف جهان به جای آنکه بر مبنای کمبود عرضه افزایش یابد، بیشتر تحت تاثیر مازاد موجود و ضعف مصرف کنترل می شود. این مسئله، کار را برای کارخانه هایی که با ساختار هزینه ای بالاتر فعالیت می کنند دشوارتر کرده است.
رکود جهانی و پیوند آن با بازار ایران
در نخستین هفته های تابستان ۱۴۰۵، بازار میلگرد ایران وارد مرحله ای شده که برخلاف ماه های پرالتهاب گذشته، بیش از هر چیز از واقعیت های اقتصادی اثر می پذیرد و حتی قیمت میلگرد ذوب آهن اصفهان به محدوده قیمتی قبل از جنگ رسید.
مهم ترین نشانه این تغییر، کاهش محسوس فاصله قیمتی میان میلگرد و شمش فولادی است؛ شاخصی که از نگاه فعالان بازار، وضعیت سودآوری واحدهای نوردی و رفتار تقاضا را به خوبی منعکس می کند.
بازار میلگرد ایران در مسیر بازتعریف انتظارات
در ماه های گذشته، همزمان با رشد نااطمینانی های اقتصادی و نوسانات ارزی، میلگرد تنها یک کالای صنعتی نبود؛ بلکه برای بخشی از خریداران، نقش پوشش ریسک تورم را ایفا می کرد.
همین موضوع باعث شد نرخ گواهی سپرده میلگرد در بورس کالا با شتاب بیشتری نسبت به شمش فولادی افزایش یابد و نسبت قیمت این دو به سطوح بالاتری برسد.
در شرایط متعادل، این نسبت معمولا در محدوده ۱.۱ تا ۱.۲ قرار دارد. رسیدن آن به ۱.۳۵ در ماه های ابتدایی سال، بیشتر از آنکه بازتاب رشد مصرف باشد، حاصل نگرانی های تورمی و تقاضای غیرمصرفی بود. اکنون با فروکش نسبی این فضا، بازار در حال بازگشت به سطوح منطقی تر است.
رفتار تازه معامله گران در بورس کالا
در بورس کالا نیز نشانه های این تغییر رویکرد به وضوح دیده می شود. میلگرد همچنان از محصولات پرمعامله بازار است، اما جنس تقاضا تغییر کرده است. حجم تقاضای سرمایه ای کاهش یافته و معاملات بیشتر با هدف تامین نیاز واقعی انجام می شود. این تحول، اختلاف نرخ میان شمش و میلگرد را کمتر کرده و بازار را به سمت تعادل نزدیک تر برده است.
اگر این وضعیت در هفته های پیش رو ادامه یابد، می توان انتظار داشت بازار فولاد از فاز هیجانی فاصله بیشتری بگیرد. در این صورت، تصمیم گیری خریداران و فروشندگان نیز بیشتر بر پایه متغیرهای قابل اندازه گیری انجام خواهد شد؛ متغیرهایی مثل حجم عرضه شمش، نرخ معامله در بورس، سطح رقابت و کشش واقعی بازار آزاد.
دوراهی میلگرد میان رکود و دلار
با این حال، نباید از نقش ارز غافل شد. در بازار آزاد، افزایش نرخ ارز و انتشار اخبار متناقض اقتصادی در روزهای اخیر، روند نزولی نرخ ها را متوقف کرده است. با وجود این، این افزایش هنوز آن قدر قدرتمند نیست که بتوان از آغاز یک موج صعودی تازه سخن گفت.
بر پایه معاملات پایان هفته گذشته، قیمت میلگرد در بازه ۶۳ تا ۶۷ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم تثبیت شد. این افزایش نسبت به ابتدای هفته محدود بود و بیشتر به واکنش کوتاه مدت بازار در برابر نوسانات ارزی شباهت داشت تا نشانه ای از بازگشت تقاضای واقعی.
در سایر محصولات نیز وضعیت مشابهی حاکم است. تیرآهن، ورق سیاه، نبشی، ناودانی و پروفیل عمدتا بدون تغییر جدی معامله شدند و فقط در برخی مبادی رشدهای جزئی ثبت شد. این رفتار، بار دیگر تایید می کند که رکود در بازار آهن و فولاد همچنان پابرجاست و رشدهای محدود بیشتر از جنس واکنش روانی است تا تغییر بنیادین.
نقش عرضه شمش در تعیین مسیر آینده
در هفته های آینده، یکی از مهم ترین متغیرهای اثرگذار بر بازار، نحوه عرضه شمش در بورس کالا خواهد بود. میزان عرضه، سطح رقابت خریداران، فاصله نرخ پایه با بازار آزاد و سیاست فروش فولادسازان، همگی عواملی هستند که می توانند جهت حرکت بازار را تغییر دهند.
اگر عرضه ها منظم و کافی باشد و نرخ ارز نیز در محدوده فعلی نوسان کند، احتمال شکل گیری دوره ای از ثبات نسبی افزایش می یابد. در مقابل، هرگونه اختلال در عرضه یا جهش ارزی می تواند باعث نوسان مقطعی در قیمت آهن و محصولات نهایی شود. با این حال، تا زمانی که تقاضای موثر از سمت ساخت و ساز و صنایع پایین دستی احیا نشود، این نوسانات احتمالا ماندگار نخواهند بود.
بازار جهانی از تب تورمی فاصله گرفته است
در سطح بین المللی نیز شرایط به نفع رشد پرقدرت نرخ ها نیست. افزایش هزینه انرژی، حمل و نقل و مواد اولیه، تا حدی از بازار حمایت می کند، اما این حمایت برای ایجاد موج صعودی پایدار کافی نیست. رکود بخش ساختمان در چین، ضعف تقاضا در اروپا و کاهش سرعت رشد اقتصادی در بسیاری از کشورها، اجازه جهش قابل توجه نرخ های جهانی را نمی دهد.
به همین دلیل، بازار داخلی ایران نیز فعلا از بیرون، محرک پرقدرتی برای رشد نرخ ها دریافت نمی کند. این موضوع، اهمیت عوامل داخلی را بیشتر کرده و باعث شده تمرکز فعالان بازار از اخبار هیجانی به سمت داده های واقعی جلب شود.
جمع بندی
آنچه امروز در بازار جهانی و داخلی فولاد دیده می شود، یک پیام روشن دارد: افزایش تولید به تنهایی برای خروج از رکود کافی نیست. در آمریکای لاتین، رشد ۵.۸ درصدی تولید فولاد خام نتوانست افت تولید محصولات نوردی، رشد ناچیز مصرف و تراز تجاری منفی را جبران کند.
در ایران نیز بازار میلگرد و سایر مقاطع فولادی پس از عبور از موج انتظارات تورمی، اکنون با واقعیت های سخت تری روبه رو شده است؛ واقعیت هایی که در آن تقاضای مصرفی ضعیف، نقدینگی محدود و ساخت و ساز کم رمق، نقش اصلی را بازی می کنند.
در چنین شرایطی، مسیر آینده رکود در بازار فولاد بیش از هر زمان دیگری به احیای مصرف واقعی وابسته است.
تا زمانی که پروژه های عمرانی، بخش مسکن و صنایع پایین دستی جان تازه ای نگیرند، رشدهای مقطعی در قیمت میلگرد و قیمت آهن بیشتر به اصلاحات کوتاه مدت شباهت خواهد داشت تا آغاز یک روند صعودی پایدار.
بازار فعلا در مرحله کشف تعادل جدید قرار دارد؛ تعادلی که این بار نه با هیجان، بلکه با منطق اقتصادی تعیین می شود.
برای رصد لحظه ای اخبار آهن و فولاد سایت آهن123 را دنبال کنید.
