افزایش ظرفیت تولید فولاد قطر و الجزایر؛ آیا بازار آهن ایران تکان خواهد خورد؟
افزایش ظرفیت تولید فولاد و آهن در مجتمع مشترک قطر و الجزایر AQS به صورت مستقیم و در کوتاه مدت تاثیر فوری بر بازارهای داخلی ایران نمی گذارد؛ اما در میان مدت و بلند مدت با ایجاد مازاد عرضه در منطقه شمال آفریقا و حوزه مدیترانه، رقابت صادراتی میان تولید کنندگان خاورمیانه را تشدید می کند.
این تغییر توازن می تواند مسیرهای صادراتی شمش و مقاطع فولادی ایران را تحت فشار قرار داده و از طریق کاهش قیمت های صادراتی فوب خلیج فارس، به طور غیر مستقیم بر نوسان های قیمت آهن اللخصوص قیمت تیرآهن در بازار داخل کشور اثر بگذارد.
توسعه ظرفیت؛ فراتر از یک کارخانه جدید
توافق جدید قطر و الجزایر برای توسعه مجتمع مشترک فولاد الجزایر و قطر AQS را نمی توان تنها یک پروژه ساده برای افزایش خروجی کارخانه دانست.
بر اساس این توافق، با سرمایه گذاری حدود دو میلیارد دلاری، ظرفیت تولید فولاد این مجتمع صنعتی از دو میلیون تن به چهار میلیون تن در سال افزایش می یابد.
این حجم از افزایش تولید، جایگاه الجزایر را به عنوان یکی از قطب های نوظهور تولید فولاد در شمال آفریقا و منطقه مدیترانه تثبیت خواهد کرد.
آنچه این پروژه را از طرح های مشابه در منطقه متمایز می کند، نگاه راهبردی و بلند مدت دو کشور به زنجیره ارزش فولاد است. در این طرح توسعه ای، فولاد تنها به عنوان یک محصول خام صنعتی دیده نمی شود، بلکه ابزاری برای توسعه پایه های صنعتی، کاهش وابستگی به واردات محصولات نهایی، تامین نیازهای بخش ساختمان و توسعه صادرات غیر نفتی به شمار می رود.
مجتمع بلارا که از سال ۲۰۱۳ با مشارکت دولت الجزایر و شرکت بین المللی فولاد قطر فعالیت خود را آغاز کرده است، در سال های گذشته بخش بزرگی از نیازهای داخلی الجزایر را تامین کرده و مسیر صادرات را هموار ساخته است.
اکنون در فاز دوم توسعه، تمرکز بر تولید محصولات متنوع تر با ارزش افزوده بالاتر، استفاده از فناوری های نوین کاهش مصرف انرژی و تکمیل زنجیره تولید از سنگ آهن تا مقاطع نهایی است.
در کنار افزایش مقیاس تولید، توسعه واحدهای احیای مستقیم DRI و کارگاه های فولادسازی نیز بخشی از این برنامه است.
این موضوع به الجزایر اجازه می دهد تا از ذخایر غنی سنگ آهن خود بهره برداری بهتری داشته باشد و به جای صادرات مواد خام، محصولاتی با ارزش صادراتی بالا تولید کند.
فعالان بین المللی بازار آهن با دقت این پروژه را رصد می کنند، زیرا تغییر در جغرافیای تولید منطقه مدیترانه می تواند جریان های سنتی تجارت فولاد را دستخوش تغییر کند.
الجزایر؛ در مسیر تبدیل شدن به یک قطب فولادی منطقه ای
یکی از اهداف اصلی الجزایر در این شراکت، تبدیل شدن به بازیگر اصلی فولاد در قاره آفریقا است. موقعیت جغرافیایی ویژه الجزایر، دسترسی آسان به آب های آزاد، نزدیکی به کشورهای جنوب اروپا و اتصال به شبکه های حمل و نقل قاره آفریقا، فرصتی بی نظیر برای صادرات محصولات فولادی ایجاد کرده است.
الجزایر در سال های اخیر تلاش های زیادی برای کاهش وابستگی به درآمدهای نفت و گاز انجام داده و بخش معدن و صنایع معدنی را به عنوان یکی از پیشران های اصلی اقتصاد خود برگزیده است.
پروژه AQS تنها حرکت بزرگ الجزایر در این حوزه نیست. توسعه موازی واحدهای تولیدی توسط شرکت توسیاکی ترکیه در الجزایر نشان می دهد که این کشور به دنبال ایجاد یک زیست بوم صنعتی بزرگ در بخش آهن است.
از سوی دیگر، حضور قطر در این پروژه صرفا به تامین منابع مالی محدود نمی شود. انتقال فناوری های پیشرفته ذوب و احیا، روش های نوین مدیریت زنجیره تامین و همچنین استفاده از شبکه های تجاری بین المللی قطر، از دیگر دستاوردهای این همکاری دوطرفه است.
این همکاری نمونه موفقی از ادغام سرمایه های عربی و منابع معدنی آفریقایی برای حضور قدرتمند در بازارهای جهانی به شمار می رود.
رقابت در بازاری با چالش مازاد عرضه جهانی
با وجود اینکه افزایش ظرفیت تولید فولاد به خودی خود یک گام مثبت اقتصادی برای هر کشوری است، اما وضعیت فعلی بازارهای جهانی فولاد این معادله را کمی پیچیده می کند.
گزارش های نهادهای بین المللی مانند انجمن جهانی فولاد نشان می دهد که جهان در سال های آینده همچنان با چالش مازاد ظرفیت تولید روبه رو خواهد بود.
در شرایطی که تقاضای جهانی به ویژه در بخش مسکن چین و زیرساخت های اروپا با کندی رشد مواجه است، ورود ظرفیت های جدید می تواند فشار بیشتری بر سطح قیمت ها وارد کند.
بنابراین، موفقیت مجتمع فولاد بلارا در الجزایر به شدت به توانایی رقابت پذیری آن در بازارهای صادراتی بستگی دارد. این مجتمع باید بتواند هزینه های تولید خود را به کمک دسترسی به گاز طبیعی ارزان و سنگ آهن داخلی پایین نگه دارد تا توان رقابت با غول های فولادی دنیا را داشته باشد.
مزیت رقابتی اصلی الجزایر در این بازار، هزینه بسیار پایین حمل و نقل به بازارهای هدف در جنوب اروپا مانند ایتالیا و اسپانیا و همچنین کشورهای در حال توسعه غرب آفریقا است. این مزیت لجستیکی به الجزایر اجازه می دهد محصولات خود را سریع تر و با هزینه ترانزیت کمتر به مشتریان تحویل دهد.
با این حال، در بازارهای صادراتی، تنها قیمت پایین کافی نیست؛ کیفیت بالا، استانداردهای زیست محیطی و تنوع سبد محصولات نیز اهمیت ویژه ای دارند که فاز دوم توسعه AQS دقیقا بر روی همین موارد تمرکز کرده است.
بررسی کانال های اثرگذاری بر بازار فولاد ایران
برای تحلیل دقیق اثر این رویداد بر بازار کشورمان، باید مسیرهای تجاری و بازارهای صادراتی مشترک را بررسی کنیم.
ایران به عنوان یکی از تولید کنندگان بزرگ فولاد در منطقه خاورمیانه، بخش قابل توجهی از شمش و مقاطع ساختمانی خود را به کشورهای همسایه و بازارهای دورتر صادر می کند. افزایش ظرفیت های تولید در شمال آفریقا از چند جهت می تواند بر روند بازار ایران اثرگذار باشد:
رقابت در بازارهای صادراتی مشترک
تولید کنندگان ایرانی همواره بخشی از محصولات خود را به کشورهای حوزه مدیترانه و شمال آفریقا صادر کرده اند. با دو برابر شدن ظرفیت تولید در الجزایر، نیاز این مناطق به واردات محصولات فولادی کاهش می یابد.
علاوه بر این، فولاد الجزایر به دلیل نداشتن محدودیت های تحریمی و دسترسی به ترانزیت آسان تر، می تواند سهم بازار صادرکنندگان ایرانی را در این مناطق به چالش بکشد.
تاثیر بر قیمت های فوب خلیج فارس
هنگامی که عرضه فولاد در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا افزایش یابد و تقاضای جهانی رشد متناسبی نداشته باشد، قیمت های صادراتی منطقه ای تحت فشار نزولی قرار می گیرند.
از آنجا که نرخ های صادراتی فوب خلیج فارس مبنای مهمی برای فرمول های تعیین قیمت پایه در بورس کالای ایران هستند، هرگونه کاهش در قیمت های صادراتی می تواند مستقیما روی قیمت آهن در بازار داخل ایران اثر بگذارد و نرخ های داخلی را به سمت کاهش یا ثبات سوق دهد.
نوسان های قیمت مقاطع ساختمانی در بازار داخلی
بخش عمده ای از تولیدات مجتمع مشترک قطر و الجزایر به میلگرد و مقاطع ساختمانی اختصاص دارد. افزایش عرضه این محصولات در بازارهای جهانی، پتانسیل صادراتی مقاطع ساختمانی ایران را محدودتر می کند.
زمانی که شرکت های فولادی داخلی نتوانند مازاد تولید خود را صادر کنند، تمرکز خود را بر بازار داخل می گذارند. افزایش عرضه در بازار داخلی ایران، به شکل مستقیم بر رقابت تولید کنندگان افزوده و می تواند قیمت مقاطع مختلف و به طور مشخص قیمت تیرآهن را در بازار بورس کالا و بازار آزاد تحت تاثیر قرار دهد.
چالش ها و فرصت های پیش روی صادرکنندگان ایرانی
صنعت فولاد ایران در سال های اخیر با چالش های متعددی از جمله ناترازی انرژی (گاز در زمستان و برق در تابستان) و محدودیت های ناشی از تحریم های بین المللی دست و پنجه نرم کرده است.
در چنین شرایطی، ظهور رقبای تازه نفس در منطقه که از حمایت های مالی کشورهای حاشیه خلیج فارس بهره می برند و به انرژی پایدار دسترسی دارند، زنگ خطری برای سهم بازار ایران به شمار می رود.
با این حال، صادرکنندگان ایرانی نیز مزیت های خاص خود را دارند. قیمت تمام شده پایین انرژی در ایران و دسترسی به منابع غنی سنگ آهن باکیفیت، همچنان به فولادسازان ایرانی قدرت مانور بالایی در قیمت گذاری می دهد.
برای حفظ جایگاه صادراتی، صنایع فولاد ایران باید به سمت بهینه سازی مصارف انرژی، ارتقای کیفی محصولات و تنوع بخشی به بازارهای صادراتی حرکت کنند تا تغییر در ظرفیت تولید فولاد کشورهای همسایه نتواند بازارهای صادراتی ما را به سادگی تصاحب کند.
بازار آهن ایران به کدام سو می رود؟
ما در پیش بینی قیمت آهن آلات در سال 1405 تمام سناریوهای که ممکن است ب رای بازار آهن رخ دهد و قیمت حدودی مقاطع را تا پایان سال برایتان برآورد کرده ایم.
در باره این شراکت هم می توان گفت که تغییرات در ساختار تولید فولاد الجزایر و سرمایه گذاری های قطر، اثری آنی و کوتاه مدت بر بازار روزانه آهن در ایران نخواهد داشت.
عوامل اصلی تعیین کننده نرخ ها در بازار ایران همچنان مواردی مانند نرخ ارز، میزان ساخت و سازهای داخلی، سیاست های بانک مرکزی و میزان عرضه گاز و برق به کارخانه های داخلی هستند.
اما در افق میان مدت، فعالان بازار و تحلیل گران حوزه فولاد باید تغییرات در ظرفیت های تولید منطقه ای را به عنوان یک متغیر تاثیرگذار بر قیمت های جهانی در نظر بگیرند. هرگونه افت در قیمت های صادراتی به دلیل افزایش عرضه رقبای منطقه ای، می تواند فرمول های قیمت گذاری داخلی را تحت تاثیر قرار داده و سیگنال های کاهشی به بازار بفرستد.
برای تحلیل و رصد لحظه ای اخبار اهن آلات سایت آهن123 و سوشال مدیای ما را دنبال کنید.
