سیاست،دلار و گاز نبض قیمت آهن را در دست گرفته اند!
افزایش نرخ گاز واحدهای احیای مستقیم، یکی از مهم ترین فشارهای هزینه ای صنعت فولاد ایران در مرداد 1405 است؛ اما این اتفاق به تنهایی به معنی جهش فوری قیمت آهن آلات نیست.
در شرایط فعلی، فشار ابتدا روی هزینه تولید و حاشیه سود فولادسازان می نشیند و اگر همزمان محدودیت برق ادامه پیدا کند و عرضه موثر کاهش یابد، احتمال انتقال این فشار به قیمت میلگرد، تیرآهن، ورق و سایر محصولات فولادی بیشتر خواهد شد.
طبق اطلاعات اعلام شده از سوی فعالان صنعت فولاد، نرخ گاز واحدهای احیای مستقیم در مرداد به 15 هزار و 942 تومان رسیده؛ یعنی حدود 176 درصد بیشتر از مرداد سال گذشته و حدود 48 درصد بالاتر از فروردین. سهم گاز از بهای تمام شده آهن اسفنجی نیز از 6.6 درصد در سال 1403 به 10.4 درصد در سال 1404 رسیده و در صورت ادامه روند فعلی، احتمال افزایش این سهم تا محدوده 30 درصد مطرح شده است.
اهمیت ماجرا دقیقا همین جاست! گاز در واحدهای احیای مستقیم فقط یک انرژی مصرفی نیست؛ مستقیما در فرآیند تولید آهن اسفنجی نقش دارد. بنابراین وقتی گاز گران می شود، زنجیره تولید از آهن اسفنجی تا شمش و محصولات فولادی تحت فشار قرار می گیرد.
از طرف دیگر، همزمانی افزایش نرخ انرژی با محدودیت برق و ضعف تقاضا، شرایط را برای فولادسازان سخت تر کرده است. گزارش های منتشرشده نیز از تبدیل انرژی ارزان از یک مزیت سنتی صنعت فولاد ایران به یک ریسک جدی برای تولید حکایت دارند.
گاز گران شده، اما چرا هنوز نمی توان گفت آهن حتما گران می شود؟
این همان جایی است که باید بین «هزینه تولید» و «قیمت بازار» تفاوت قائل شد.
در بازار آهن، کارخانه نمی تواند هر افزایش هزینه ای را بدون توجه به وضعیت مشتری روی قیمت محصول بگذارد. اگر تقاضا ضعیف باشد، افزایش شدید قیمت می تواند فروش را کاهش دهد و سرمایه در گردش تولیدکننده را بیشتر تحت فشار قرار دهد.
به همین دلیل، ممکن است فولادساز با افزایش هزینه گاز مواجه شود، اما در کوتاه مدت قیمت فروش خود را چندان تغییر ندهد. در این حالت، فشار ابتدا به حاشیه سود منتقل می شود.
این رفتار در بازار فعلی اهمیت زیادی دارد. چون قیمت آهن فقط تابع هزینه تولید نیست؛ نرخ ارز، قیمت مواد اولیه، میزان عرضه، صادرات، تقاضای واقعی و حتی انتظارات معامله گران نیز روی آن اثر می گذارند.
زنجیره اثر افزایش نرخ گاز بر بازار آهن
اما این مسیر یک شرط مهم دارد: تولیدکننده باید بتواند بخشی از هزینه جدید را به بازار منتقل کند.
اگر بازار مصرف کشش نداشته باشد، این انتقال با تاخیر اتفاق می افتد.
برای همین است که افزایش نرخ گاز می تواند در یک مقطع خاص، بدون اینکه بلافاصله باعث جهش قیمت میلگرد شود، زمینه مقاوم شدن قیمت ها را ایجاد کند.
محدودیت برق، داستان گاز فولاد را جدی تر می کند
اگر مسئله فقط افزایش نرخ گاز بود، می شد انتظار داشت کارخانه ها با مدیریت هزینه و اصلاح قیمت فروش، بخشی از شوک را کنترل کنند. مشکل اینجاست محدودیت برق صنعت فولاد اوضاع را سخت تر کرده است.
در واقع، فولادساز امروز با دو فشار همزمان مواجه است:
- انرژی گران تر شده است.
- امکان استفاده کامل از ظرفیت تولید وجود ندارد.
وقتی تولید کاهش پیدا می کند، هزینه های ثابت روی حجم کمتری از محصول تقسیم می شوند. بنابراین هزینه تمام شده هر تن آهن می تواند بیشتر شود.
تجربه محدودیت های انرژی نیز نشان داده که کاهش دسترسی به گاز می تواند حتی واحدهای احیای مستقیم را متوقف کند و زنجیره تولید را تحت فشار قرار دهد.
چرا قیمت آهن با وجود رشد هزینه ها ممکن است همچنان کم نوسان باشد؟
بازار آهن آلات امروز در شرایطی نیست که هر افزایش هزینه ای را فوری به خریدار منتقل کند.
ضعف ساخت و ساز، کاهش قدرت خرید مصرف کننده، احتیاط فعالان بازار و پایین بودن حجم معاملات باعث شده تقاضا همچنان یکی از موانع مهم رشد قیمت باشد.
بنابراین ممکن است یک اتفاق ظاهرا عجیب رخ دهد؛ هزینه تولید فولاد بالا برود، اما قیمت آهن برای مدتی ثابت یا کم نوسان بماند.
این به معنی بی اثر بودن افزایش نرخ گاز نیست! برعکس، فشار در مرحله اول در حاشیه سود کارخانه ظاهر شود و بعد، با تاخیر، خودش را در قیمت فروش نشان دهد.
دلار و سیاست می توانند معادله را عوض کنند
اینجا باید نگاه را از کارخانه به فضای کلان اقتصاد ببریم.
در روزهای اخیر، بازار آهن از یک طرف با افزایش هزینه تولید روبه رو بوده و از طرف دیگر، نرخ دلار، تحولات سیاسی، تاثیر تنش هرمز بر قیمت آهن و وضعیت مذاکرات روی انتظارات معامله گران اثر گذاشته اند.
وقتی دلار کاهش پیدا می کند، فشار کاهشی روی بازار آهن ایجاد می شود. اما اگر ریسک سیاسی بالا برود و انتظارات تورمی یا ارزی دوباره تقویت شود، همین بازار می تواند در مدت کوتاهی مسیر متفاوتی را طی کند.
که قبلا به طور کامل در گزارش وضعیت صنعت و بازار آهن پس از جنگ کل کارنامه صنعت ایران را بررسی ردیم.
اگر گاز گران بماند، بازار آهن به کدام سمت می رود؟
به نظر می رسد بازار را باید در چند سناریو دید.
در سناریوی اول، نرخ گاز بالا باقی می ماند اما محدودیت برق کاهش پیدا می کند و تولید نسبتا پایدار می ماند. در این شرایط، فشار اصلی روی سود فولادسازان خواهد بود و احتمال جهش فوری قیمت آهن پایین تر است.
در سناریوی دوم، نرخ بالای گاز با محدودیت برق و کاهش تولید همراه می شود. این حالت برای بازار آهن مهم تر است، چون عرضه موثر کاهش پیدا می کند و مقاومت قیمت ها در برابر افت بیشتر می شود.
سناریوی سوم زمانی شکل می گیرد که افزایش هزینه انرژی با رشد دلار یا افزایش ریسک سیاسی همراه شود. در چنین شرایطی، هم سمت هزینه و هم سمت انتظارات قیمتی به بازار فشار می آورند و احتمال رشد قیمت محصولات فولادی بیشتر می شود.
اما حتی در این حالت هم نمی توان بدون توجه به تقاضا از یک روند صعودی پایدار صحبت کرد.
آیا الان زمان مناسبی برای خرید آهن است؟
برای خرید آهن نمی توان یک جواب یکسان به همه خریداران داد.
اگر مصرف پروژه قطعی است و خرید به تعویق انداختن آن ریسک توقف پروژه را بالا می برد، منتظر ماندن صرفا با امید کاهش قیمت می تواند تصمیم پرریسکی باشد.
از طرف دیگر، خرید هیجانی و سنگین فقط به دلیل افزایش نرخ گاز نیز منطقی نیست. هنوز تقاضای بازار آنقدر قوی نیست که هر رشد هزینه ای را به سرعت به قیمت محصول نهایی منتقل کند.
برای تصمیم گیری بهتر، باید همزمان سه مورد را زیر نظر داشت:
- نرخ دلار
- رفتار عرضه کارخانه ها
- حجم تقاضای واقعی
در کنار اینها، نرخ گاز و محدودیت برق را هم باید به عنوان دو شاخص مهم سمت هزینه تولید دنبال کرد.
این همان جایی است که تحلیل بازار از خبرخوانی جدا می شود.
آهن 123 در کنار رصد قیمت آهن، قیمت میلگرد، قیمت تیرآهن و قیمت ورق، این متغیرهای بنیادی را نیز دنبال می کند تا مشخص شود تغییرات انرژی، ارز، تولید و سیاست دقیقا چه زمانی می توانند روند بازار فولاد ایران را تغییر دهند.
