تاثیر افزایش قیمت سوخت بر قیمت آهن آلات
افزایش قیمت سوخت لزوما به معنای جهش فوری قیمت آهن نیست، اما اگر هزینه واقعی سوخت به حمل و نقل و تولید منتقل شود، زنجیره فولاد با یک موج جدید افزایش هزینه روبه رو خواهد شد.
مهم ترین اثر اولیه این اتفاق، افزایش کرایه حمل و فشار بر حاشیه سود تولیدکنندگان و فروشندگان است و در مرحله بعد می تواند به قیمت میلگرد، تیرآهن، ورق و پروفیل منتقل شود.
چرا تغییر سیاست سوخت برای بازار فولاد مهم است؟
بحث تغییر نظام قیمت گذاری بنزین در روزهای اخیر دوباره مورد توجه قرار گرفته است. در کرمان مدلی برای قیمت گذاری چند نرخی مطرح شد که در آن مصرف مازاد می توانست با نرخ تمام شده پالایشگاهی محاسبه شود.
عدد 87 هزار و 200 تومان نیز در همین چارچوب مطرح شد؛ اما اجرای آزمایشی این مدل متوقف شد و این موضوع به معنی افزایش رسمی و سراسری قیمت بنزین به این رقم نیست.
با این حال، اهمیت موضوع برای بازار آهن در خود عدد 87 هزار و 200 تومان خلاصه نمی شود. مسئله اصلی این است که ناترازی میان تولید و مصرف بنزین همچنان یکی از چالش های سیاست گذاری انرژی کشور است.
گزارش های منتشر شده نیز از مصرف روزانه حدود 130 تا 135 میلیون لیتر در برابر تولیدی در محدوده 110 تا 115 میلیون لیتر حکایت دارند.
در مرداد 1405 نیز طرح مدیریت مصرف سوخت در استان کرمان با تغییر در نحوه سهمیه بندی و عرضه بنزین مطرح شد که نشان می دهد سیاست مدیریت مصرف همچنان در دستور کار قرار دارد.
بنابراین برای فعالان بازار آهن، موضوع اصلی این نیست که «بنزین 87 هزار تومان شده است»؛ بلکه باید پرسید آیا در ادامه، بخشی از هزینه واقعی انرژی به حمل و نقل، تولید و توزیع منتقل خواهد شد؟
چرا قیمت سوخت برای بازار آهن اهمیت دارد؟
زنجیره فولاد یکی از زنجیره هایی است که وابستگی بالایی به حمل و نقل دارد. ماده اولیه از معدن باید به واحد فرآوری برسد، سپس کنسانتره و گندله جابه جا می شود، آهن اسفنجی و شمش به کارخانه ها و مراکز مصرف منتقل می شوند و در نهایت محصولاتی مانند میلگرد، تیرآهن، ورق و پروفیل به انبار یا محل پروژه می رسند.
به همین دلیل، حتی اگر سوخت مستقیما در بورس کالا یا تابلو قیمت کارخانه دیده نشود، افزایش هزینه حمل می تواند به تدریج وارد قیمت تمام شده شود.
مسیر اثرگذاری را می توان اینگونه خلاصه کرد:
افزایش هزینه سوخت → افزایش هزینه ناوگان → افزایش کرایه حمل → افزایش هزینه توزیع → فشار بر حاشیه سود → احتمال افزایش قیمت نهایی آهن آلات
این موضوع برای محصولاتی که مسافت حمل بیشتری دارند اهمیت بیشتری خواهد داشت.
هزینه حمل چگونه وارد قیمت آهن آلات می شود؟
اولین واکنش بازار معمولا در کرایه حمل دیده می شود. شرکت های حمل و نقل نیز مانند هر کسب و کار دیگری نمی توانند برای مدت طولانی افزایش هزینه سوخت و نگهداری ناوگان را بدون تغییر نرخ کرایه جذب کنند.
در چنین شرایطی فروشنده آهن با دو انتخاب روبه رو می شود؛ یا هزینه جدید را از حاشیه سود خود پرداخت کند یا بخشی از آن را به قیمت فروش انتقال دهد.
در بازار ضعیف، سناریوی دوم همیشه سریع اتفاق نمی افتد.
اگر تقاضا برای خرید آهن پایین باشد، فروشنده نمی تواند هر افزایش هزینه ای را به خریدار منتقل کند. بنابراین ممکن است در مرحله نخست، حاشیه سود کاهش پیدا کند و بعدتر قیمت بازار واکنش نشان دهد.
| بخش زنجیره | اثر احتمالی افزایش هزینه سوخت | شدت اثر |
|---|---|---|
| حمل مواد اولیه | افزایش هزینه انتقال سنگ آهن و مواد اولیه | زیاد |
| حمل محصولات میانی | افزایش هزینه جابه جایی گندله، آهن اسفنجی و شمش | زیاد |
| حمل محصولات نهایی | افزایش کرایه انتقال میلگرد، تیرآهن و ورق | زیاد |
| تولید فولاد | اثر غیرمستقیم از طریق حمل و انرژی | متوسط |
| قیمت مصرف کننده | انتقال تدریجی بخشی از هزینه ها | متوسط تا زیاد |
| صادرات فولاد | کاهش رقابت پذیری در بازارهای دوردست | زیاد |
تاثیر افزایش قیمت سوخت بر قیمت میلگرد و تیرآهن
در بازار مقاطع ساختمانی، اثر افزایش هزینه حمل می تواند محسوس باشد. میلگرد و تیرآهن معمولا در حجم بالا و برای پروژه هایی در شهرها و مناطق مختلف کشور جابه جا می شوند.
اگر کرایه حمل افزایش پیدا کند، ممکن است اختلاف قیمت بین محصول درب کارخانه و قیمت تحویل در مقصد بیشتر شود. بنابراین لزوما نباید انتظار داشت که اولین نشانه افزایش هزینه سوخت را در قیمت پایه کارخانه ببینیم.
برای مثال، ممکن است قیمت میلگرد در کوتاه مدت ثابت بماند، اما هزینه رساندن آن از کارخانه به محل پروژه افزایش پیدا کند. در چنین وضعیتی، خریدار نهایی عملا قیمت بیشتری پرداخت می کند بدون اینکه لزوما قیمت پایه کارخانه با همان سرعت افزایش یافته باشد.
همین مسئله درباره قیمت تیرآهن نیز صدق می کند؛ به ویژه در بازارهایی که فاصله زیادی از مراکز اصلی تولید دارند.
تاثیر قیمت سوخت بر ورق و پروفیل
اثر افزایش هزینه حمل در بازار ورق و پروفیل نیز باید مورد توجه قرار گیرد، اما رفتار این محصولات دقیقا مشابه مقاطع طویل نیست.
قیمت ورق فولادی علاوه بر هزینه حمل، از عواملی مانند نرخ ارز، قیمت مواد اولیه، عرضه و تقاضا و شرایط بورس کالا تاثیر می گیرد. بنابراین نمی توان هر افزایش هزینه سوخت را مستقیما معادل افزایش قیمت ورق دانست.
در بازار پروفیل نیز قیمت مواد اولیه، هزینه تولید و هزینه حمل همزمان اهمیت دارند. به همین دلیل، افزایش هزینه سوخت می تواند به صورت تدریجی در قیمت نهایی نمایان شود.
در واقع، سوخت یکی از متغیرهای موثر بر قیمت آهن آلات است، نه تنها متغیر تعیین کننده آن.
آیا افزایش قیمت سوخت حتما باعث گرانی آهن می شود؟
خیر. این نکته برای تحلیل بازار بسیار مهم است.
اگر بازار در رکود باشد، تولیدکننده و فروشنده توان انتقال تمام هزینه های جدید به مصرف کننده را ندارند. در این حالت، افزایش هزینه سوخت ممکن است ابتدا باعث کاهش حاشیه سود، افزایش کرایه حمل و کاهش فعالیت برخی ناوگان شود.
اما اگر افزایش هزینه سوخت با رشد تقاضا، افزایش نرخ ارز، رشد قیمت مواد اولیه یا کاهش عرضه فولاد همزمان شود، احتمال انتقال هزینه به قیمت نهایی بیشتر خواهد شد.
بنابراین باید اثر سوخت را در کنار سایر متغیرهای بازار بررسی کرد.
اگر این شرایط ادامه پیدا کند، بازار آهن به کدام سمت می رود؟
جمع بندی
در صورت افزایش هزینه سوخت، بخش حمل و نقل احتمالا نخستین قسمت زنجیره خواهد بود که تحت فشار قرار می گیرد.
برای خریداران نیز این موضوع اهمیت دارد. افرادی که قصد خرید آهن دارند، بهتر است علاوه بر قیمت کارخانه، هزینه حمل و فاصله محل تحویل تا مراکز تولید را نیز در محاسبات خود لحاظ کنند.
ادامه ناترازی انرژی، رشد هزینه حمل و افزایش احتمالی هزینه مواد اولیه می تواند فضای بازار فولاد ایران را پیچیده تر کند. در چنین شرایطی، بررسی همزمان قیمت آهن، قیمت مواد اولیه، نرخ ارز، هزینه انرژی، کرایه حمل و وضعیت تقاضا برای تشخیص مسیر بازار ضروری است.
آهن123 با تمرکز بر تحلیل بازار آهن و فولاد، این متغیرها را در کنار یکدیگر بررسی می کند تا فعالان بازار به جای واکنش صرف به تغییرات روزانه قیمت، تصویر دقیق تری از عوامل پشت پرده بازار داشته باشند.
